อุทาหรณ์! เด็กหญิง 12 สะดุ้งตื่นเจอ “คราบเลือด” บนที่นอน หมอชี้อากาศแห้ง–แอร์อุ่น เสี่ยงเยื่อบุจมูกพัง
กลางดึก เด็กหญิงวัย 12 ปีสะดุ้งตื่นก่อนจะรีบวิ่งเข้าห้องพ่อแม่โดยยังไม่ทันใส่รองเท้า บนหมอนสีขาวมีคราบเลือดสีแดงเข้มกระจายเต็มใบ ทำให้ครอบครัวรีบพาไปโรงพยาบาลทันที
แพทย์แผนกหู คอ จมูก โรงพยาบาลการแพทย์แผนจีน เมืองหางโจว ประเทศจีน ตรวจพบว่าเยื่อบุโพรงจมูกแห้งและมีเส้นเลือดฝอยขยายตัวชัดเจน สรุปสาเหตุหลักเกิดจากภาวะเยื่อบุจมูกแห้ง หลังห้ามเลือดและแนะนำวิธีดูแลเพิ่มความชุ่มชื้น อาการจึงควบคุมได้
ก่อนหน้านี้ แพทย์ยังเคยรักษาเด็กชายวัย 8 ปีที่มีอาการเลือดกำเดาไหลบ่อยและปริมาณมาก ตรวจส่องกล้องพบเส้นเลือดฝอยในโพรงจมูกโผล่ชัด เพียงสัมผัสเบา ๆ ก็มีเลือดไหลมาก ต้องเข้ารับการรักษาเฉพาะทางจึงลดความเสี่ยงได้
แพทย์เตือน “ตัวการ” อาจอยู่ในห้องนอน
แพทย์อธิบายว่า หลายกรณีเลือดกำเดาไหลในเด็กสัมพันธ์กับการใช้เครื่องทำความร้อน เครื่องปรับอากาศโหมดอุ่น หรือเครื่องลดความชื้นมากเกินไปในช่วงอากาศหนาวหรือชื้น เมื่ออยู่ในห้องที่ความชื้นต่ำเป็นเวลานาน เยื่อบุจมูกจะแห้ง แตก และเส้นเลือดฝอยเปราะง่าย ทำให้เกิดเลือดออก
เด็กที่เป็นภูมิแพ้ยิ่งมีความเสี่ยงสูง ฝุ่น ไรฝุ่น เชื้อราในเครื่องปรับอากาศ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิฉับพลัน อาจทำให้คันจมูก จาม และเผลอขยี้หรือแคะจมูกจนเกิดบาดแผล
เลือดกำเดาไหล ต้องทำอย่างไรให้ถูกต้อง?
เมื่อเกิดอาการ ควรตั้งสติและให้เด็กนั่งตัวตรง โน้มตัวไปข้างหน้าเล็กน้อย ห้ามเงยหน้าขึ้นเด็ดขาด เพราะเลือดอาจไหลลงคอและกระเพาะอาหาร ทำให้สำลักหรือคลื่นไส้
ใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้บีบปีกจมูกส่วนอ่อนแน่น ๆ ต่อเนื่อง 10–15 นาที ห้ามปล่อยมือกลางคันเพื่อเช็กเลือด ระหว่างนั้นให้หายใจทางปาก และสามารถประคบเย็นบริเวณหน้าผากหรือสันจมูกเพื่อช่วยให้หลอดเลือดหดตัว
หลังเลือดหยุด ควรหลีกเลี่ยงการออกแรงมาก สั่งน้ำมูกแรง ยกของหนัก หรือดื่มเครื่องดื่มร้อนในช่วงหลายชั่วโมงแรก
ป้องกันอย่างไรไม่ให้เกิดซ้ำ?
หัวใจสำคัญคือ “เพิ่มความชุ่มชื้น”
-
ควรรักษาความชื้นในห้องให้อยู่ที่ประมาณ 50–60%
-
อาจใช้เครื่องเพิ่มความชื้น
-
ออกนอกบ้านสวมหน้ากากเพื่อลดการสูญเสียความชื้น
-
ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือปราศจากเชื้อเพื่อทำความสะอาดและเพิ่มความชุ่มชื้น
ดื่มน้ำวันละ 1.5–2 ลิตร
-
รับประทานอาหารที่มีวิตามิน C และ K เช่น ส้ม บรอกโคลี ผักโขม
-
นอนหลับเพียงพอ
-
หลีกเลี่ยงอาหารเผ็ดจัดและแอลกอฮอล์
แพทย์เตือนว่าไม่ควรยัดกระดาษแข็งเข้าไปในจมูกเพื่อห้ามเลือด เพราะอาจทำให้เยื่อบุฉีกขาดและติดเชื้อ
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?
แม้เลือดกำเดาไหลมักเกิดจากเยื่อบุจมูกแห้งและไม่รุนแรง แต่หากเกิดบ่อย เลือดออกมาก หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์เฉพาะทาง เพื่อประเมินและตรวจโรคอื่นที่อาจแฝงอยู่
